کودک دوزبانه؛ اهمیت دوزبانگی و…
آذر 1, 1405
به قلم خانم علیمرادی، سوپروایزر آموزشی کیدز کلاب کیدو
کودک دوزبانه، کودکی است که دو زبان را نه بهعنوان درس، بلکه بهعنوان بخشی طبیعی از زندگیاش تجربه میکند. این روزها بسیاری از والدین میخواهند فرزندشان از همان سالهای اول با زبان انگلیسی آشنا شود، اما پرسشهای مهمی هم دارند: آیا یادگیری دو زبان باعث تأخیر در حرف زدن نمیشود؟ از چه سنی باید شروع کرد؟ و مهمتر از همه، روش درست چیست؟ در این مقاله، از تجربه روزانهمان در کلاسهای کیدو و از رویکردهای امروز دنیا در آموزش زبان دوم به کودکان میگویم.
مغز کودک در سالهای اول زندگی با سرعتی بینظیر در حال ساختن ارتباطهای عصبی است و بهویژه به صداها و الگوهای زبانی حساسیت بالایی دارد. نوزادان در ماههای اول تقریباً همه صداهای زبانهای دنیا را تشخیص میدهند و بهتدریج روی صداهای زبانی که میشنوند متمرکز میشوند. به همین دلیل، کودکی که از سالهای اول با زبان دوم در ارتباط باشد، تلفظ طبیعیتر و درک شنیداری قویتری پیدا میکند.
اما مزیت اصلی شروع زودهنگام، فقط مغز نیست؛ نگرش هم هست. کودک خردسال از اشتباه کردن نمیترسد، برای حرف زدن خجالت نمیکشد و زبان را با بازی و شادی پیوند میزند. همین نگرش، پایه یک یادگیری پایدار است.
پژوهشها و انجمنهای تخصصی گفتار و زبان تأکید میکنند که یادگیری دو زبان بهخودیخود باعث تأخیر یا اختلال زبانی نمیشود. کودکان دوزبانه معمولاً در همان بازه سنی کودکان یکزبانه به مراحل اصلی رشد زبان میرسند. البته اگر کودکی در زبان مادری هم تأخیر جدی دارد، باید با متخصص گفتاردرمانی مشورت کرد.
وقتی کودک در یک جمله از کلمههای هر دو زبان استفاده میکند، این نشانه گیجی نیست؛ پدیدهای طبیعی است که در همه کودکان دوزبانه دیده میشود و نشان میدهد کودک از همه منابع زبانیاش برای بیان منظور استفاده میکند.
زبان مادری و زبان دوم رقیب هم نیستند. پایه قوی در زبان مادری به یادگیری زبان دوم کمک میکند و این دو میتوانند همزمان رشد کنند. در کیدو، زبان فارسی همیشه جایگاه محکم خود را دارد و انگلیسی کنار آن مینشیند، نه جای آن.
آموزش زبان به کودک در دهههای اخیر از حفظ کردن لغت و تکرار جمله فاصله گرفته است. چند رویکرد که امروز پشتوانه علمی قوی دارند:
در کیدز کلاب کیدو، دوزبانگی یکی از شش مؤلفه مدل یادگیری KILM است. ما زبان انگلیسی را بهعنوان یک کلاس جدا درس نمیدهیم؛ آن را به بخشی طبیعی از روز کودک تبدیل میکنیم. هدف ما کودکی است که انگلیسی را مثل زبان اول تجربه کند، نه کودکی که فهرستی از لغت حفظ کرده باشد.
سلام و خداحافظی، دایره صبحگاهی، شستن دستها، میانوعده و جمع کردن وسایل، همه فرصتهایی برای شنیدن و به کار بردن زبان دوم هستند. تکرار طبیعی این موقعیتها باعث میشود کودک بدون فشار، جملهها را بفهمد و کمکم به کار ببرد.
شعرهای حرکتی، بازیهای گروهی و فعالیتهای TPR بخش ثابت برنامههای ماست. وقتی کودک با شنیدن jump میپرد و با شنیدن touch your nose بینیاش را لمس میکند، کلمه را با بدنش به خاطر میسپارد.
در گوشههای بازی نمایشی کیدو، کودکان رستورانبازی، فروشگاهبازی و دکتربازی میکنند و در این نقشها زبان دوم را برای سفارش دادن، خرید کردن و کمک کردن به کار میبرند. زبان در این موقعیتها معنا پیدا میکند و به همین دلیل ماندگار میشود.
در فعالیتهای علوم، هنر و کاردستی، کلمههای انگلیسی همراه با تجربه واقعی میآیند؛ کودک رنگها را مخلوط میکند و همان لحظه نام رنگ تازه را میشنود. کتابهای اختصاصی کیدو هم طوری طراحی شدهاند که زبان دوم در دل فعالیتهای دستورزی جریان داشته باشد.
ما هیچوقت کودک را مجبور به حرف زدن نمیکنیم. بسیاری از کودکان ابتدا یک دوره سکوت دارند که در آن فقط میشنوند و میفهمند؛ این دوره کاملاً طبیعی است. مربیان کیدو با حوصله، الگوی زبانی درست ارائه میدهند و هر تلاش کودک را با توجه و توصیف همراهی میکنند، نه با تصحیح مداوم.
هرچه زودتر، به شرط آنکه روش درست باشد. آشنایی با زبان دوم از طریق شعر، بازی و تعامل شاد میتواند از نوپایی شروع شود. آنچه اهمیت دارد، بازیمحور بودن و نبود فشار است.
میزان تسلط هر کودک به عوامل زیادی مثل مدت حضور، شخصیت کودک و حمایت خانواده بستگی دارد. هدف ما این است که کودک زبان دوم را بفهمد، از آن نترسد، آن را دوست داشته باشد و بهتدریج در موقعیتهای واقعی به کار ببرد.
خیر. دوره سکوت بخش طبیعی یادگیری زبان دوم است. کودک در این دوره در حال شنیدن و فهمیدن است و معمولاً بعد از مدتی، گفتار بهصورت طبیعی شروع میشود.
برای آشنایی بیشتر با برنامه دوزبانه Kiddo Grow و برنامههای کیدو برای سنین مختلف، با شعبههای کیدز کلاب کیدو در مشهد تماس بگیرید.
یک دیدگاه بنویسید